STAŃCZYK NA BALU U KRÓLOWEJ BONY, GDY WIEŚĆ PRZYCHODZI O UTRACIE SMOLEŃSKA

Tematem obrazu jest utrata ważnej twierdzy na wschodzie Rzeczypospolitej – Smoleńska, zdobytego przez wojska Wielkiego Księstwa Moskiewskiego w 1514 roku.

Ta klęska zapoczątkowała zdobycze moskiewskie na wschodzie ziem polsko-litewskich, a w konsekwencji proces stopniowego upadku Rzeczypospolitej. Obraz, niezwykle wyrazisty i świadomy w formie, zawierający charakterystyczny dla Matejki komentarz do wydarzeń historycznych, zaskakuje dojrzałością, a przecież powstał w 1862 roku, gdy malarz miał zaledwie 24 lata.

Jak się okazuje, dzieło Matejki zawiera wiele tajemnic i pozornych niekonsekwencji. Co ma wspólnego ze Smoleńskiem napis „Samogitia” i data 1533 wykaligrafowana na liście leżącym na stole? W którym roku pojawiła się nad Krakowem namalowana przez Matejkę kometa? W filmie wyjaśniamy niektóre z tych zagadek.